សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ​ ហ៊ុន សែន កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ី-អឺរ៉ុប លើកទី១៣ (ASEM-13)​


កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ី អឺរ៉ុប លើកទី១៣​ បានប្រារព្វពិធីបើកជាផ្លូវការតាមប្រព័ន្ធវីដេអូ កាលពីរសៀលថ្ងៃទី២៥វិច្ឆិកា ប្រមុខរដ្ឋ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល នៃប្រទេសអាស៊ី អឺរ៉ុប ទាំង៥២​ប្រទេស បានយាង និងអញ្ជើញចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលរបស់ខ្លួន​ ក្រោមកិច្ចដឹកនាំរបស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ​ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ និងជាប្រធានកិច្ចប្រជុំ កំពូលអាស៊ី អឺរ៉ុប​ លើកទី១៣។​ កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ី អឺរ៉ុប​ លើកទី១៣​ បានប្រារព្វធ្វើឡើងក្រោមមូលបទៈ​ ការពង្រឹងពហុភាគីនិយម ដើម្បីកំណើនរួម។​ តាមរយៈមូលបទដែលបានកភាព គ្នានោះ មេដឹកនឫនៃប្រទេសអាស៊ី​អឺរ៉ុប​ បានពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើរបៀបវារៈ ដែលបានគ្រោងទុក​ ពិសេសការពិភាក្សាទៅលើបញ្ហាប្រឈមសកល​ ដូចជាការកើតរីករាលដាល​ នៃជំងឺកូវីដ១៩​ និងបម្រែបម្រួលអាកាស​ និងការគាំពារនិយម។ បន្ទាប់ពីពិធីបើកកិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី១៣​ របស់ខ្លួនរួចមក​ មេដឹកនាំនៃប្រទេសអាស៊ី​​ អឺរ៉ុប​   បានយាងនិងអញ្ជើញចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ី-អឺរ៉ុប លើកទី១៣ នៃកិច្ចប្រជុំពេញអង្គលើកទី១ : តួនាទីរបស់ ASEM ក្នុងការលើកកម្ពស់ពហុភាគីនិយម តាមប្រព័ន្ធវីដេអូ។ សម្តេចអគ្គមហាសេ នាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចកកម្ពុជា បានថ្លែងបទអន្តរាគមន៍ដូចទៅកាន់ ឯកឧត្តម លោកជំទាវ ថ្នាក់ដឹកនាំនៃប្រទេស និងស្ថាប័នដៃគូ ASEM ថា កម្ពុជា ទទួលស្គាល់នូវតួនាទីស្នូលរបស់ពហុភាគីនិយម ក្នុងការចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមសកល ដែលមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ និងប្រទាក់ក្រឡាគ្នា។​ សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានបន្តថា យើងបានសង្កេតឃើញថា រយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ពហុភាគីនិយម បាននិងកំពុងរងសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែការកើនឡើង នូវឯកតោភាគីនិយម ការគាំ ពារនិយម និងនយោបាយបែបប្រជានិយម។ យើងក៏បានជួបប្រទះផងដែរនូវការធ្លាក់ចុះនៃការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ប្រទេសមួយចំនួនទៅលើយន្តការពហុភាគីនិយម ខណៈប្រទេសមួយចំនួនផ្សេងទៀត ក៏បានងាកចេញពីដំណោះស្រាយតាមបែបពហុភាគី ។​ សម្ដេចតេជោនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានបញ្ជាក់ថា ដូចអ្វីដែលឯកឧត្តម អង់តូនីញ៉ូ ហ្គោទរ៉េស អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ បានមានប្រសាសន៍ នៅក្នុងវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ឆ្នាំ២០២១ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ គឺពិតជាមានសារៈសំខាន់ នៅក្នុងការកសាងសេដ្ឋកិច្ចសកល ដែលមានការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិជាសកល និងពិភពលោកពហុប៉ូលមួយ ដែលមានស្ថាប័នពហុភាគីជាច្រើន ប្រកបដោយភាពរឹងមាំ ។ សម្ដេចបន្តថា នៅក្នុងពិភពលោកពហុប៉ូលនេះ តើយើងធ្វើដូចម្តេចដើម្បីធានាបានថា ពហុភាគីនិយម នៅតែរឹងមាំ និងមានប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីធានា និងរក្សាបាននូវសន្តិភាព និងស្ថិរភាពសកល ដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមសកល ដូចជា ការឆ្លងរាលដាលនៃជំងឺកូរ៉ដ-១៩ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព វិសមភាព និងទេសន្តរប្រវេសន៍ អំពើភេរវកម្ម និងលទ្ធិជ្រុល និយមហិង្សាជាដើម។​ សម្ដេចតេជោបានបន្តថា នៅក្នុងប្រព័ន្ធពហុប៉ូល ដែលកំពុងតែវិវត្តប្រែប្រួលយ៉ាងលឿន ការពឹងអាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមក ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង និងអន្តរសកម្មភាព រវាងរដ្ឋ និងរដ្ឋក៏កាន់តែមានភាពស្មុគស្មាញ ។ អាស្រ័យហេតុនេះ អាស៊ី និងអឺរ៉ុប ត្រូវតែមានជំហររួមជាយុទ្ធសាស្ត្រ ក្នុងការការពារ ការធ្វើឱ្យប្រសើរ ឡើងវិញ និងការកែសម្រួលពហុភាគីនិយម ដើម្បីធានាឱ្យគោលការណ៍ស្នូលរបស់ ASEM រួមមាន ជាអាទិ៍: ភាពមិនផ្លូវការ ភាពបត់បែនបាន កុងសង់ស៊ីស និងភាពជាដៃគូស្មើភាព នៅតែអាចរក្សាបាន និងមានតួនាទីជាប្រទីបនាំផ្លូវនូវគ្រប់សកម្មភាពរបស់យើង ។សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានបម្ថែមថា ពហុភាគីនិយម គឺជាការរួមគ្នាដោះស្រាយកិច្ចការអន្តរជាតិ តាមរយៈការពិគ្រោះយោបល់ ការកសាងទំនុកចិត្ត និងកិច្ចសន្ទនា ព្រោះគ្មានប្រទេសណាមួយនៅលើពិភពលោក ដែលកំពុងប្រែប្រួល យ៉ាងឆាប់រហ័សដូចពេលនេះ អាចដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរួមតែម្នាក់ឯងបានឡើយ ។ ដូច្នេះ អភិក្រមដ៏មានប្រសិទ្ធភាព ដែលយើងគួរបង្កើតឱ្យមាននោះ គឺការធ្វើសកម្មភាពឆ្ពោះទៅចក្ខុវិស័យនៃសេដ្ឋកិច្ច សកលបើកចំហ តាមរយៈការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវរបបពាណិជ្ជកម្មសេរីពហុភាគី ផ្អែកលើវិធានច្បាប់ជាស្នូល និងការលុបបំបាត់ឧបសគ្គនានា ដែលរាំងស្ទះដល់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ និងការផ្លាស់ប្តូរ បច្ចេកវិទ្យា ។សម្ដេចតេជោ នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានបម្តទៀតថា សកម្មភាពពហុភាគីផ្សេងទៀត ឆ្ពោះទៅជំរុញសង្គមឌីជីថល ប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន ក៏មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ដែរ។ សេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល នឹងត្រូវបានអនុវត្តកាន់តែទូលំទូលាយ ហើយបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល បាននិងកំពុងផ្លាស់ប្តូរពិភពធុរកិច្ច ក្នុងល្បឿនមិនអាចវាស់ស្ទង់បាន ។ ដូច្នេះ ការផ្ដល់អំណាចដល់ស្ត្រី និងយុវជន តាមរយៈការតភ្ជាប់ឌីជីថល គួរតែជាអាទិភាពសំខាន់មួយ ក្នុងចំណោមអាទិភាពសំខាន់ៗ នៅក្នុងរបៀបវារៈរបស់ ASEM ។ យុវជនជំនាន់ក្រោយរបស់យើង នឹងទទួលរងឥទ្ធិពលដ៏ខ្លាំងក្លាពីបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ៤,០ ដែលប្រការនេះ តម្រូវឱ្យ ASEM ប្រកាន់ ខ្ជាប់នូវភាពទន់ភ្លន់រស់រវើក ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងបច្ចេកវិទ្យា ដែលកំពុងប្រែប្រួល និងរីកចំរើនយ៉ាង ឆាប់រហ័សនេះ ។ជាមួយគ្នានេះ សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន សូមអំពាវនាវដល់មេដឹកនាំប្រទេស និងស្ថាប័នដៃគូ ASEM - ឱ្យវិនិយោគ ធនធានបន្ថែមទៀត ដើម្បីពង្រឹង ASEMឱ្យក្លាយទៅជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏ចាំបាច់ និងរឹងមាំមួយ ដែល នឹងនាំមក ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព នូវសន្តិភាព និងវិបុលភាព ដល់អ្នកជំនាន់ក្រោយរបស់យើង។ មេដឹកនាំនៃប្រទេសអាស៊ី អឺរ៉ុប មានសុទិដ្ឋិនិយមថា លទ្ធផលដែលកើតចេញពីកិច្ចប្រជុំនេះ គឺពិតជាធាតុចូលដ៏មានតម្លៃប្រកបដោយបញ្ញាញាណ សម្រាប់ចូលរួមចំណែកដល់ការលើកកម្ពស់ពហុភាគីនិយម និងដំណើរការ ASEM របស់យើង។​ មេដឹកនឫអាស៊ី អឺរ៉ុប បានរំលេចខ្លឹមសារសំខាន់ៗ នៃកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ី អឺរ៉ុប​ តាមរយៈសម្ដែងការពេញចិត្តចំពោះវឌ្ឍនភាព និងសមិទ្ធផលជាច្រើនរបស់ ASEM ដែលទទួលបានកន្លងមក។ ការប្តេជ្ញាចិត្តលើកកម្ពស់បន្ថែមទៀតនូវតួនាទីរបស់ ASEM ក្នុងការជម្រុញពហុភាគី និយម និងអភិបាលកិច្ចសកល ដែលយើងកាន់តែត្រូវការដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរួម។ អង្គប្រជុំក៏បានបង្ហាញពីការគាំទ្រយ៉ាងពេញទំហឹងចំពោះពហុភាគីនិយម ដែលជាគ្រឹះនៃសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងវិបុលសុខសកល។ ពិតណាស់ការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ការយោគយល់គ្នាទៅវិញទៅមក និងការជឿទុកចិត្តគ្នា គឺជាគោលការណ៍នាំផ្លូវសម្រាប់ពហុភាគីនិយម។​ មេដឹកនឫទាំងអស់ ក៏បានលើកឡើងអំពីបញ្ហាប្រឈមដែលមិនធ្លាប់កើតមានពីមុនមក ដោយបណ្តាលមកពីជំងឺកូវីដ-១៩ ដែលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាពសាធារណៈ និងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម។ ដើម្បីដោះស្រាយ បញ្ហាប្រឈមទាំងអស់នេះ យើងបានឯកភាពគ្នាថា សាមគ្គីភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងការ ជំរុញវ៉ាក់សាំងពហុភាគីនិយម គឺជាកូនសោរគន្លឹះ។ ដូច្នេះ ការការពារសុខភាព និងសន្តិសុខរបស់ ប្រជាជន ក៏ដូចជាការលើកកម្ពស់សាមគ្គីភាពរវាងរដ្ឋ និងរដ្ឋ គួរតែជាអាទិភាពរបស់យើង។ ការស្តារសេដ្ឋកិច្ចក្រោយកូវីដ-១៩ គឺជាអាទិភាពរួមរបស់យើងទាំងអស់គ្នា ក្នុងន័យនេះ មេដឹកនាំទឫងអស់ បានសម្តែងការគាំទ្រចំពោះការពង្រឹងប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មផ្អែកលើវិធានច្បាប់ និងប្តេជ្ញាការពារខ្សែច្រវ៉ាក់ ផ្គត់ផ្គង់ ដោយរលូន និងគ្មានការរាំងស្ទះ ក៏ដូចជាជំរុញនូវឌីជីថលូបនីយកម្ម និងពិនិត្យមើលលទ្ធភាពន ការបើកឡើងវិញនូវវិស័យទេសចរណ៍ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងទំនួលខុសត្រូវ។ មេដឹកនាំភាគច្រើនក៏បានប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះការអភិវឌ្ឍបៃតង និងកម្រិតកាបូនទាប ដើម្បីរក្សាកម្រិតការកើន ឡើងកម្ដៅផែនដីមិនឱ្យលើសពីអង្សាសេ ស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសស្តីពី ១.៥ អាកាសធាតុ។ ក្នុងន័យនេះ ការផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេស និងហិរញ្ញវត្ថុដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ត្រូវតែជា អាទិភាពមួយ។ ជាចុងក្រោយ មេដឹកនាំទឫងអស់ បានឯកភាពគ្នាថា រយៈពេល ២៥ ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ បានផ្តល់នូវមូលដ្ឋានរឹងមាំ មួយដល់ភាពជាដៃគូអាស៊ី-អឺរ៉ុប ក្នុងការបោះជំហានទៅមុខ ឆ្ពោះទៅរកអនាគតមួយ ដែលភ្លឺថ្លាជាងមុន មានបរិយាប័ន្នជាងមុន និងធន់ជាងមុន។